Wednesday, 29 July 2015

ಯುವಕರ ಚಿಲುವೆ ಕಣ್ಮರೆ. . . .

     ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು, ಭಾರತದ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಪಿತಾಮಹಕಿ ಹಾಗೂ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದಂತಹ ಅವುಲ್ ಫಕೀರ್ ಜೈನುಲಾಬ್ದೀನ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂರವರು ನಮ್ಮನ್ನು (ದಿ:27/7/2015) ಅಗಲಿರುವುದು ದೇಶಕ್ಕೆ, ಯುವಜನತೆಗೆ ತುಂಬಲಾರದ ನಷ್ಷವಾಗಿದೆ.
     ಇವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15, 1931ರಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ರಾಮೇಶ್ವರಂನ ಧನುಷ್ಕೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಜೈನುಲಾಬ್ದಿನ್ ಮರಾಕಯಾರ್ ಮತ್ತು ಅಸಿಯಮ್ಮಾ ಜೈನುಲಾಬ್ದಿನ್ರವರ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಬಾಲ್ಯವು ಕಡು ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಸಾಗಿತ್ತು. ಶಾಲೆಯ ಹೊರತು ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾರಿ ಬಂದ ಹಣದಲ್ಲಿಯೇ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರದ ಕಾರಣ ವೈಮಾನಿಕ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ., ಎಂ.ಟೆಕ್., ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದರು. ಇವರು ಓರ್ವ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮಾತ್ರ ಆಗಿರದೆ ವೀಣಾ ವಾದಕರು, ತಮಿಳು ಕವಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿದಿನ ಕುರಾನ್ ಮತ್ತು ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಓದುತ್ತಿದ್ದರು.

      ಇವರು ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞ, ಬರಹಗಾರರು, ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ, ವೈಮಾನಿಕ ಇಂಜಿನಿಯರ್ರಾಗಿ, ಡಿ.ಆರ್.ಡಿ.ಓ. ಹಾಗೂ ಐ.ಐ.ಎಸ್.ಟಿ.ಯ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಯರಾಗಿ, ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ (ಐಐಎಂ.ನಲಿ)ದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಭಾರತದ ಅಣುಬಾಂಬು ಹಾಗೂ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ಜನಕ (ಮಿಸೈಲ್ ಮ್ಯಾನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ)ರೆಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ. ಸೋಮ್ರಾಜು ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕರಾಜು ಕಲಾಂ ಸ್ಟೆಂಟ್ಕಿನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದು ಹೃದಯ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಬಹು ಉಪಯೋಗಿಯೆನ್ನಿಸಿದೆ. ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯಿಂದ ಜಗತ್ತಿನ ದೊಡ್ಡಣ್ಣನ್ನೇ ಬೆಚ್ಚಿ ಬಿಳಿಸಿದ್ದು ಎನ್ನುವುದು ಈಗ ಇತಿಹಾಸ.
       ಸದಾ ಚಿಲುವೆಯ, ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯುತ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಯುವಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಿದ ಕನಸುಗಾರ, ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಕಾಣಿರಿ, ನಿಮ್ಮಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗದ್ದು ಯಾವುದು ಇಲ್ಲ, ಶಿಖರದೆತ್ತರದ ಆಶಯವನ್ನು ಬೆಳಸಿಕೊಳ್ಳಿ, ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿ-ಕಂಪನಿಯನಲ್ಲ, ಕೆಲವರನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದು ಸುಲಭ, ಆದರೆ ಗೆಲ್ಲುವುದು ಕಠಿಣ, ಇನ್ನು ಹಲವಾರು  ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂವಾದ ಮತ್ತು ಭಾಷಣಗಳಿಂದ ಯುವ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸದಾ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯನ್ನು ತುಂಬಿ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಂತಹ ಮಹಾನ್ ಗುರು ಇವರು. ಯುವ ಜನತೆಯಿಂದಲೇ ಭಾರತದ ಕೀರ್ತಿ ಪತಾಕೆ 2020ರೊಳಗಾಗಿ ವಿಶ್ವದ ನಂ.1ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದಿದ್ದರು.

ಇವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು:
·        ಡೆವೆಲಪ್ಮಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ಫ್ಲುಯಿಡ್ ಮೆಖಾನಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ
·        ವಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಯರ್ (ಆತ್ಮಕಥೆ)- ಅಗ್ನಿಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳು (ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ)
·        ಇಂಡಿಯಾ 2020         * ಇಗ್ನೈಟೆಡ್ ಮೈಂಡ್ಸ್
·        ಎನ್ವಿಶನಿಂಗ್ ಅನ್ ಎಂಪವರ್ಡ್ ನೇಷನ್* ಡರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್
·        ಮೈ ಜರ್ನಿ                *  ದಿ ಲೈಫ್ ಟ್ರೀ            * ಚಿಲ್ಡ್ರ್ರನ್ ಆಫ್ ಲೈಫ್  
·        ಇವರ ಬಗ್ಗೆ ಇತರರು ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕ ಕಲಾಂ ಮೇಷ್ಟ್ರು.
 
 ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು:
      ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್, ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಲಾ, ಐಇಇಇ ಗೌರವ ಸದಸ್ಯತ್ವ, ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್, ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರ್ಟ್, ವೂವೇರ್ ಮೇಡಲ್,  ಕರ್ಮಾನ್ ವಿಂಗ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್, ಕಿಂಗ್ಸ್ ಚಾಲ್ಸ್ ಮೇಡಲ್, ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರ್ ಸೈನ್, ರಾಮಾನುಜನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ವೀರ್ ಸಾವರ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ನ್ಯಾಷಿನಲ್ ಇಂಟಲಿಜೆಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 1997ರಲ್ಲಿ ಭಾರತರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಡಿ. ಫೇಲೋ, ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷನ, ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ ಇನ್ನು ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಇವರನ್ನು ಅರಸಿ ಬಂದಿವೆ. ವಿವಿಧ ವಿಶ್ವಿವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 30 ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರ್ ಪಡೆದಿರುವುದು ಇವರ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ.
-     ಕೆ.ಟಿ.ಆರ್.

Tuesday, 2 June 2015

ಐದು ಕಥೆಗಳು (Small story's)





ನೋಡು ಅಲ್ಲಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ!
ನಸ್ರುದ್ದೀನ್ ತನ್ನ ಗೆಳೆಯರ ಜೊತೆ ಕೂತು ಹರಟೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ. ಅವರ ಮಾತಿನ ವಿಷಯ ಸಾವಿನ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಳಿತು. ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬ, 'ನೀನು ಸತ್ತು ನಿನ್ನ ಹೆಣ ಶವದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡುವ ಬಂಧು ಬಳಗದವರ ಬಾಯಿಂದ ಯಾವ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೀಯೆ?' ಎಂದ.
ಅವರಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯನಾದವನೊಬ್ಬ, 'ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಆತನೊಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ವೈದ್ಯನಾಗಿದ್ದ, ಒಳ್ಳೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ' ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದ.
ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಅಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿದ್ದವನು, 'ಆತನೊಬ್ಬ ಒಳ್ಳೆಯ ಅಧ್ಯಾಪಕ, ಮಕ್ಕಳ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದಾತ, ಆತ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಅದ್ಭುತ ಗಂಡನೂ ಆಗಿದ್ದ ಎಂದು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ' ಎಂದ.
ನಸ್ರುದ್ದೀನ್‌ನ ಸರದಿ ಬಂದಾಗ ಆತ, 'ನನ್ನ ಬಂಧು ಬಳಗದವರು ನನ್ನ ಹೆಣವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಆತ ಪುನಃ ಬದುಕಿದ್ದಾನೆ, ನೋಡು ಅಲ್ಲಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ' ಎಂದ.
ಸತ್ತವನು ಯಾರು?
ಒಬ್ಬ ಸತ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕೆಂದು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆತನ ಬಂಧುಬಳಗದ ದೊಡ್ಡ ಹಿಂಡೇ ಅದನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಊರಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ಅಲ್ಲೇ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ನಸ್ರುದ್ದೀನ್‌ನನ್ನು 'ಸತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯಾರು?' ಎಂದು ಕೇಳಿದ. ಯಾವುದೋ ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ನಸ್ರುದ್ದೀನ್, 'ಯಾರೋಪ್ಪ, ನನಗೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಬಹುಶಃ ಆ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಇರಬೇಕು' ಎಂದ.
ನಂಬಿಕೆ
ಒಂದು ದಿನ ನಸ್ರುದ್ದೀನ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಗೆಳೆಯರು ಊರಿನ ಜನಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿ ತಮಾಷೆ ಮಾಡೋಣವೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ನಸ್ರುದ್ದೀನ್ ಊರಿನ ಜನರನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸೇರಿಸಿ ಊರಿನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಬೆಟ್ಟದ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿಧಿಯಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ. ಆತನ ಮಾತನ್ನು ನಂಬಿದ ಜನರೆಲ್ಲಾ ಆ ನಿಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬೆಟ್ಟದೆಡೆಗೆ ಓಡತೊಡಗಿದರು. ನಸ್ರುದ್ದೀನ್ ಸಹ ಅವರ ಜೊತೆ ಓಡತೊಡಗಿದ. ಅದನ್ನು ನೋಡಿದ ಆತನ ಗೆಳೆಯ 'ನೀನ್ಯಾಕೆ ಅವರ ಜೊತೆ ಓಡುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ?' ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ, 'ಅಷ್ಟೊಂದು ಜನ ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ನಂಬಿದರಲ್ಲಾ! ಅಲ್ಲಿ ನಿಧಿ ಇರುವುದು ನಿಜವೇ ಇದ್ದರೂ ಇರಬಹುದೇನೋ!' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಓಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ.

ಅದೃಷ್ಟವಂತ
ನಸ್ರುದ್ದೀನ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಪತ್ನಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೂತು ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿತ್ತಲಲ್ಲಿ ಏನೋ ಸರಸರ ಸದ್ದಾಯಿತು. ಯಾರೋ ಕಳ್ಳ ಬಂದಿರಬಹುದೆಂದು ನಸ್ರುದ್ದೀನ್ ತನ್ನ ಬಂದೂಕು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಕಿಟಕಿಯಿಂದ ನೋಡಿದ. ಹಿತ್ತಲ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯದೊಂದು ವಸ್ತು ಚಲಿಸಿದಂತಾಯಿತು. ತಕ್ಷಣ ತನ್ನ ಬಂದೂಕು ಗುರಿಯಿಟ್ಟು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದ. ನಂತರ ಅದೇನದು ನೋಡೋಣವೆಂದು ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಅದು ಆ ದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಆತನ ಪತ್ನಿ ಒಗೆದು ಹಾಕಿದ್ದ ಆತನದೇ ಹಾಗೂ ಆತನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತು ಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಬಿಳಿಯ ಅಂಗಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಗಾಳಿಗೆ ಅಲುಗಾಡುತ್ತಿತ್ತು
ಹಾಗೂ ಬಂದೂಕಿನ ಗುಂಡೇಟಿನಿಂದ ಛಿದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಆತನ ಹಿಂದೆಯೇ ಓಡಿಬಂದ ಆತನ ಪತ್ನಿ ಬಂದೂಕಿನ ಗುಂಡೇಟಿನಿಂದ ಆತನ ಅಂಗಿಗಾಗಿದ್ದ ಗತಿ ನೋಡಿ, 'ಅಯ್ಯೋ ದುರಾದೃಷ್ಟವಂತನೇ! ನಿನ್ನ ಪ್ರಿಯವಾದ ಅಂಗಿಯನ್ನು ನೀನೇ ಹಾಳುಮಾಡಿಕೊಂಡೆಯಾ!' ಎಂದಳು. 'ಇಲ್ಲ, ನಾನು ದುರಾದೃಷ್ಟವಂತನಲ್ಲ. ನಾನು ಈ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಅದೃಷ್ಟವಂತನೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು. ಈ ದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನಾನು ಈ ಬಿಳಿಯ ಅಂಗಿಯನ್ನೇ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳೋಣವೆಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಇಷ್ಟೊತ್ತಿಗೆ ಬಂದೂಕಿನ ಗುಂಡಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸತ್ತುಬಿದ್ದಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು' ಎಂದ.
ಜಗತ್ತಿನ ಕೊನೆ
ಒಂದಷ್ಟು ಜನ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳು ಜಗತ್ತು ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಎಂದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಚರ್ಚೆ, ವಾದ-ವಿವಾದ ನಡೆಸಿದರೂ ಯಾವುದೊಂದೂ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರದಾದರು. ಕೊನೆಗೆ ವಿಷಯದ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ವಿದ್ವಾಂಸ ಮುಲ್ಲಾ ನಸ್ರುದ್ದಿನ್ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗೋಣವೆಂದು ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬರು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಎಲ್ಲರೂ ಸಮ್ಮತಿಸಿ ನಸ್ರುದ್ದಿನ್ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, 'ಜಗತ್ತು ಯಾವಾಗ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ? ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮಗೆ ಏನಾದರೂ ತಿಳಿದಿದೆಯೆ?' ಎಂದು ಕೇಳಿದರು.
'ಹೋ ಹೌದು. ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿ ತನ್ನ ಗಡ್ಡ ನೀವಿಕೊಂಡ. ಎಲ್ಲರೂ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಆತನ ಸುತ್ತ ನಿಂತು, 'ಹೇಳಿ, ಯಾವಾಗ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ನಾವೆಲ್ಲಾ, ಕಾತುರದಿಂದ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೇವೆ' ಎಂದರು.
ನಸ್ರುದ್ದಿನ್ ಅವರೆಡೆಗೆ ನೋಡುತ್ತಾ, 'ಜಗತ್ತು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವುದು ನಾನು ಸತ್ತಾಗ' ಎಂದ.
'ನೀವು ಸತ್ತಾಗ? ಅದ್ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ನಿಮ್ಮ ಸಾವಿಗೂ ಜಗತ್ತು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಏನು ಸಂಬಂಧ?' ಎಂದು ಕೇಳಿದರು ಆತನ ಮಾತಿನ ಅರ್ಥ ತಿಳಿಯಲಾಗದೆ.
ಅದಕ್ಕೆ ಮುಲ್ಲಾ, 'ನಾನು ಸತ್ತಾಗ ಜಗತ್ತು ನನ್ನ ಪಾಲಿಗಂತೂ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಿಮ್ಮ ಬಗೆಗೆ ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ' ಎಂದ.